BLOG

Η ψυχική υγεία είναι ένας τομέας που μας αφορά όλους, όμως οι ανάγκες κάθε ανθρώπου είναι μοναδικές και συχνά διαμορφώνονται από τις κοινωνικές προσδοκίες και τα βιώματά του. Με ιδιαίτερη χαρά και αίσθημα ευθύνης, ανακοινώνω την έναρξη της συνεργασίας μου με το Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας (ΚΕ.Α.ΨΥ.).

Για δεκαετίες, η κυρίαρχη αντίληψη για την ψυχική υγεία ήταν σχεδόν αποκλειστικά βιοκεντρική: μια «βλάβη» στον εγκέφαλο που απαιτεί ιατρική διόρθωση. Ωστόσο, η Κοινωνιολογία της Ψυχικής Υγείας έρχεται να συμπληρώσει αυτό το παζλ, υποστηρίζοντας ότι η ψυχική οδύνη δεν είναι μόνο μια ατομική εμπειρία, αλλά ένα φαινόμενο που «αναπνέει» μέσα στο κοινωνικό σύνολο.

Το τέλος του χρόνου συχνά βιώνεται ως ένα ορόσημο. Ένα νοητό «κλείσιμο», που μας καλεί —σχεδόν επιτακτικά— να απολογιστούμε, να αξιολογήσουμε, να συγκριθούμε με τον εαυτό μας ή με άλλους. Όμως, από μια συστημική ψυχοθεραπευτική οπτική, τίθεται ένα διαφορετικό ερώτημα:

Τι είναι αυτό που πραγματικά τελειώνει — και τι απλώς αλλάζει μορφή;

Τι σημαίνει «επιστρέφω στην εστία μου»;
Όχι απαραίτητα σε έναν τόπο, αλλά σε μια εσωτερική αρχή.
Σε ό,τι με διαμόρφωσε, με καθόρισε και εξακολουθεί – συχνά ασυνείδητα – να με επηρεάζει.

Όταν αλλάζει ο τρόπος που κατανοούμε τις σχέσεις, αλλάζει και ο τρόπος που στεκόμαστε μέσα σε αυτές.

Η γονεϊκότητα σήμερα δεν είναι απλώς ο ρόλος του «γονιού» με την παραδοσιακή έννοια, αλλά μια δυναμική, δια βίου σχέση που διαμορφώνει βαθιά την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού – και ταυτόχρονα την ψυχική υγεία του ίδιου του γονέα. Σύγχρονες προσεγγίσεις μιλούν για τη γονεϊκότητα ως «σχέση υγείας» (relational health) ανάμεσα σε γονέα και παιδί, όπου η ποιότητα της συναισθηματικής σύνδεσης, της επικοινωνίας και της ρύθμισης των συναισθημάτων είναι καθοριστική για την ανάπτυξη του παιδιού.

Η Συμβουλευτική Ψυχολογία αποτελεί έναν από τους βασικούς κλάδους της εφαρμοσμένης ψυχολογίας και εστιάζει στην προαγωγή της ψυχικής ευεξίας, στην πρόληψη ψυχολογικών δυσκολιών και στην ενδυνάμωση του ατόμου ώστε να διαχειρίζεται πιο αποτελεσματικά τις προκλήσεις της ζωής του.

Οι ψυχοεκπαιδευτικές ομάδες προσωπικής ανάπτυξης και αυτογνωσίας αποτελούν ένα ζωντανό εργαστήρι εμπειριών, γνώσης και σχέσης. Δεν περιορίζονται σε θεωρητική μάθηση∙ είναι ένας χώρος όπου οι συμμετέχοντες, μέσα από την αλληλεπίδραση και το μοίρασμα, ανακαλύπτουν νέες πτυχές του εαυτού τους και βιώνουν τη δύναμη του κοινού ταξιδιού.

Στην ψυχοθεραπεία, οι λέξεις δεν είναι απλώς μέσο επικοινωνίας· αποτελούν ισχυρά εργαλεία που ξεκλειδώνουν συναισθήματα, ανασύρουν κρυμμένες εμπειρίες και ανοίγουν νέους δρόμους αυτογνωσίας. Μέσα από τη δύναμη του λόγου, μπορούμε να φωτίσουμε πτυχές του εαυτού μας που παρέμεναν στη σκιά, να τις ονομάσουμε και τελικά να τις κατανοήσουμε.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστημονική και η κλινική κοινότητα αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο την ουσιαστική αλληλεξάρτηση μεταξύ σώματος και νου. Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα — οι σωματικές εκδηλώσεις που προκαλούνται ή επιδεινώνονται από ψυχολογικούς παράγοντες — αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύνδεσης. Μακριά από την αντίληψη ότι είναι “φανταστικά” ή “μόνο στο μυαλό”, πρόκειται για πραγματικές, απτές εμπειρίες δυσφορίας. Η κατανόησή τους απαιτεί να υπερβούμε τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και νου και να υιοθετήσουμε μια ολιστική, βιοψυχοκοινωνική προοπτική.

Στον σημερινό απαιτητικό και ταχύ ρυθμό ζωής, πολλοί άνθρωποι παλεύουν με την αυτοκριτική, τον τε perfeccionismo και τα αισθήματα ανεπάρκειας. Αν και αυτές οι εσωτερικές φωνές μπορεί να μοιάζουν με κίνητρα, η έρευνα δείχνει ότι η επίμονη αυτοκριτική συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και συναισθηματικής δυσφορίας (Gilbert, 2010). Ένα ισχυρό αντίδοτο σε αυτόν τον εσωτερικό αγώνα είναι η καλλιέργεια της συμπόνιας – και ιδιαίτερα της αυτο-συμπόνιας – ως μονοπάτι προς την αποδοχή και τη θεραπεία.

Στην ψηφιακή εποχή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το X (πρώην Twitter) συνδέουν δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, προσφέροντας επικοινωνία, έκφραση και πρόσβαση στην πληροφορία. Ωστόσο, όπως κάθε ισχυρό εργαλείο, έτσι και τα social media έχουν δύο όψεις: μπορούν να ενισχύσουν τη ψυχική ευημερία, αλλά και να την υπονομεύσουν.

Στον απαιτητικό και γρήγορο ρυθμό της σύγχρονης κοινωνίας, η τεχνική κατάρτιση και ο δείκτης νοημοσύνης (IQ) δεν αποτελούν πλέον τους μόνους δείκτες επιτυχίας. Η έρευνα αναδεικνύει ολοένα και περισσότερο τη σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης (ΣΝ) – δηλαδή της ικανότητας να αναγνωρίζουμε, να κατανοούμε, να διαχειριζόμαστε και να επηρεάζουμε τα συναισθήματα του εαυτού μας και των άλλων – ως βασική δεξιότητα για την προσωπική ανάπτυξη, τις υγιείς σχέσεις και την επαγγελματική πορεία.

Η επικοινωνία συχνά περιγράφεται ως η καρδιά μιας σχέσης. Όταν τα ζευγάρια αισθάνονται ότι ακούγονται και κατανοούνται, η εμπιστοσύνη ενισχύεται, η οικειότητα βαθαίνει και οι συγκρούσεις επιλύονται πιο εύκολα. Αντίθετα, η κακή επικοινωνία ή η αποφυγή οδηγεί σε απόσταση, απογοήτευση και μακροχρόνια δυσαρέσκεια.

Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας έχουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και των σχέσεών μας ως ενήλικες. Η συστημική ψυχοθεραπεία μας δείχνει ότι κανένα άτομο δεν μπορεί να κατανοηθεί εκτός του οικογενειακού πλαισίου στο οποίο μεγάλωσε. Τα οικογενειακά μοτίβα και οι άρρητοι κανόνες που κυριαρχούν στην οικογένεια συνεχίζουν να επηρεάζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε, νιώθουμε και σχετιζόμαστε.

Στον ψυχοθεραπευτικό διάλογο, δεν είναι σπάνιο να έρχονται άνθρωποι με έντονο συναισθηματικό φορτίο για σχέσεις που τελείωσαν χωρίς «φανερό λόγο»: χωρίς προδοσία, χωρίς κακοποίηση, χωρίς συναισθηματική έλλειψη. Σχέσεις που έμοιαζαν λειτουργικές, στοργικές, γεμάτες προοπτικές. Και όμως, δεν άντεξαν. Το τέλος συνοδεύεται συχνά από τη φράση: «Ήμασταν τέλειοι, απλώς όχι ο ένας για τον άλλον».

Όταν σκεφτόμαστε το καλοκαίρι, συχνά το συνδέουμε με ξεκούραση, ήλιο, διακοπές και ανεμελιά. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι βιώνουν το ακριβώς αντίθετο: εσωτερική αναστάτωση, κόπωση, δυσκολία στη χαλάρωση, ακόμα και συναισθήματα ματαίωσης. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Στον πυρήνα της ανθρώπινης εμπειρίας βρίσκεται η επικοινωνία – όχι απλώς ως ανταλλαγή λέξεων, αλλά ως ολόκληρο σύστημα αλληλεπιδράσεων που διαμορφώνει τις σχέσεις, τις πεποιθήσεις και την ψυχολογική πραγματικότητα.

Στον κόσμο των διαπροσωπικών σχέσεων, η ψυχολογική κακοποίηση δεν είναι πάντα ορατή ή εύκολα αναγνωρίσιμη. Ένα από τα πιο ύπουλα και επιβλαβή είδη συναισθηματικής χειραγώγησης είναι το gaslighting, ένας όρος που τα τελευταία χρόνια έχει μπει δυναμικά στο λεξιλόγιό μας και περιγράφει μια μορφή κακοποίησης όπου το θύμα οδηγείται στο να αμφισβητεί τη δική του αντίληψη της πραγματικότητας.

Στον σύγχρονο κόσμο, όπου η ταχύτητα και η πολυπλοκότητα της καθημερινότητας συχνά μας αποσυντονίζουν, ο καθορισμός στόχων και η διαμόρφωση ενός προσωπικού οράματος δεν αποτελούν πολυτέλεια — είναι ζωτική ανάγκη. Όταν κάποιος γνωρίζει προς τα πού κατευθύνεται και γιατί, καλλιεργεί μια βαθύτερη σύνδεση με τον εαυτό του και τη ζωή γενικότερα.